Ik ga heel eerlijk zijn, zoals altijd: Ik geloof dat er op z’n minst een kern van waarheid in zit. Een oude beurswijsheid leert het volgende:”De massa heeft het altijd fout”.  Er zijn zelfs succesvolle beleggers die hun strategie eenvoudig bepalen door te kijken wat de massa doet, en vervolgens de andere kant op gaan. Dat zijn bijvoorbeeld de mensen die afgelopen jaar, waarin de massa angstvallig op z’n geld bleef zitten, actief was op de beurs en een rendement van 30 – 50% wist te behalen.

Als voormalig financieel adviseur kan ik me wel voorstellen dat de klanten van DSB ‘halfies’ werden genoemd door DSB zelf. Maar het blijkt maar weer: Wie zonder respect met z’n klanten omgaat, betaald vroeg of laat de rekening.

Volgens mij liggen er een aantal oorzaken ten grondslag aan het gebrek aan kennis over geld bij de meeste mensen. Ten eerste de opvoeding. Als je ouders weinig of niets over geld weten, kunnen ze jou dat ook niet leren. Het is onmogelijk om kennis over te dragen die je zelf niet hebt. Daarom is een bepaalde bank traditioneel nou eenmaal ook de grootste bank. De meeste mensen zitten daar omdat hun ouders daar al zaten. Is daar wat mis mee dan? Nee, helemaal niet. Uit gemakzucht hebben wij ook een rekening geopend voor onze koters bij onze ‘huisbank’, maar wij stimuleren ze wel om verder te kijken, en die ene bank is bepaald niet heilig en mag ook naar hartelust uitgespeeld worden tegen zijn concurrenten. Dat is ook goed voor die bank, dat houdt hem lekker scherp.

Ten tweede worden veel financiële beslissingen genomen op een verkeerd tijdstip. Jongeren beginnen net met hun eerste baan en worden gelijk overstelpt met vrachtwagenladingen vol folders, brochures, en platgebeld door adviseurs met allerlei adviezen die voornamelijk het spekken van de portemonnee van de adviseur tot doel hebben. Wij kregen als financieel adviseurs in opleiding keer op keer te horen dat we ons niet moesten laten leiden door de emotionele verhalen van de sukkel aan de andere kant van de tafel, maar alleen te denken aan je rechter kontzak. “Focus je daarop! Sluit dat contract, pak die klant. Als hij het er echt niet mee eens is, dan belt hij de volgende morgen wel en royeert de deal”. Gelooft u nou werkelijk dat er in de praktijk veel is veranderd?
Vooral jongeren waren in deze interessant. Net begonnen met werken, geen idee wat allerlei interessant klinkende financiële termen inhouden, naïef, en compleet gefocused op andere zaken, kortom: ideale slachtoffers voor de geldgeile financieel adviseur. Hoe korter ze werkten hoe beter. Ze zijn dan vaak nog bezorgd over het doorkomen van de proeftijd, en krijgen zoveel nieuwe informatie te verwerken dat ze ‘s avonds vaak murw zijn, maar met de goede technieken is iedereen in te pakken.

Sta mij toe een waargebeurd voorbeeld te vertellen, zonder de namen uiteraard. Een financieel adviseur zit bij een jong stel aan tafel, en ze babbelen gezellig over van alles en nog wat. Met name de bijzondere en bijzonder uitgebreide CD-collectie was de trots van de mannelijke helft, en die bleek ook nog eens totaal onverzekerd te zijn. De waarde van deze collectie alleen ging de totaal gedekte waarde van de inboedel al te boven. Een goed advies was dus inderdaad om deze bij te verzekeren. Door dit goede advies was het vertrouwen van zowel de man als de vrouw gewonnen, en ze zetten hun handtekening op contract na contract. Op een gegeven moment pakte de financieel adviseur een gewoon vel uit een schrijfblok en schreef daar wat op, terwijl ze ondertussen doorbabbelden over koetjes en kalfjes. Hij draaide het vel om en automatisch pakte de man de pen en zette zijn handtekening. Pratende weg zette ook de vrouw haar handtekening bij het voor haar bestemde kruisje. De financieel adviseur keek hen beiden aan en vroeg:”Weet je nu waar je voor getekend hebt?” Ze moesten allebei ontkennend antwoorden en de financieel adviseur draaide het vel weer naar hen toe met het verzoek de tekst te lezen. Ze trokken allebei wit weg, want ze hadden zonder nadenken hun handtekening gezet onder een hoofdelijke schuldverklaring van 150.000,-

En ja, dit waren goed opgeleide mensen, allebei met een goede baan. Het is dus inderdaad niet zo dat het om laagopgeleiden gaat. Door het gewonnen vertrouwen, door het geven van een goed advies, hadden deze mensen echter hun voorzichtigheid verloren. De financieel adviseur was ook muziekliefhebber en door de gezamelijke band via de CD-collectie ontstond er al heel snel een vertrouwensband, die dus in deze situatie misbruikt had kunnen worden. Uiteraard is de schuldverklaring verscheurd waar ze bij waren, en het enige doel van de financieel adviseur was om hen er op te wijzen dat ze voorzichtiger moesten zijn met het zetten van hun handtekeningen.

Noem je deze mensen dan halfies? Nee, beslist niet. Dit is een schoolvoorbeeld waarbij misbruik werd gemaakt van de naïviteit van de klant en de slim opgebouwde vertrouwensband. Een eerlijke financieel adviseur zal zijn klanten daar op wijzen, de boeven van DSB hebben echt misbruik van het vertrouwen gemaakt. Ik las ergens dat diverse van deze mensen inmiddels een andere baan hebben gevonden. Fijn voor hen, maar naar mijn idee is dat bepaald niet vertrouwenwekkend voor de organisatie waar deze mensen in terecht zijn gekomen. Een deel van hen heeft willens en wetens meegewerkt aan het oplichten van hun klanten.

Ten derde heeft de financiële sector de produkten zo ondoorzichtelijk gemaakt dat de klant eigenlijk niet anders kan dan maar vertrouwen op wat hem verteld wordt. Het zou daarom goed zijn om van elk advies een second opinion te vragen aan een andere adviseur. Die kan daar dan op uurbasis voor betaald krijgen. Laat zo’n second opinion nu eens 150 – 250,- euro kosten. Dat lijkt veel, maar is aanzienlijk goedkoper dat het sluiten van een te dure hypotheek, lening of het volgen van verkeerd beleggingsadvies. Met een beetje mazzel zijn deze kosten in één maand al terugverdient.

Ten vierde wordt er op school geen enkele aandacht besteed aan financieel beheer. Door ook nog eens de negatieve beïnvloeding door reclames hebben veel jongeren de mentaliteit dat ze alles ‘nu’ willen en moeten hebben ontwikkeld.

Een artikel van CentiQ:

Uit onderzoek van CentiQ blijkt dat jongeren slecht omgaan met geld. Zo sparen ze niet, maken ze schulden door geld te lenen of speelt men spelletjes om geld. De uitkomsten van het onderzoek tonen aan dat jongeren meer financiële educatie nodig hebben.
In het onderzoek waren iets minder dan 4000 scholieren betrokken, waarbij ze vragen kregen over hun kennis, bewustzijn en vaardigheden met betrekking tot geldzaken. Tegelijkertijd werden 751 huishoudens ondervraagd om overeekomsten te zien in het gedrag van kinderen en ouders.

Uit het onderzoek bleek dat het financiele gedrag voornamelijk werd beinvloed door leeftijdsgenoten maar ook ouders spelen een rol. Ouders welke de zaken goed op orde hebben, hebben een positieve invloed op de kinderen. Vooral ouders welke de hand op de knip houden en bewust niet geld uitlenen stimuleren hiermee de verantwoordelijkheid van hun kroost.

Verder blijkt dat 10 tot 15 procent van de jongeren weleens geldzaken onderneemt die weleens problematisch kunnen zijn. Voortekenen hiervan zijn iets kopen zonder na te denken, niet kunnen wachten om iets te kopen of kritiek van ouders op aankopen. Problematisch wordt het als de jongeren gaan kopen via internet, geld gaan lenen of spelletjes spelen om geld.

CentiQ grijpt het onderzoek aan om financiële educatie op de agenda te zetten, dit onder het motto ‘jong geleerd, oud gedaan’. Al eerder bleek dat jongeren in Nederland en Belgie vaker budgetbegeleiding nodig hadden.

De opmerking van Reg van Steen dat iemand die de Nobelprijs heeft gewonnen blijkbaar intelligent is vindt ik persoonlijk nogal een misvatting. Er zijn voorbeeld genoeg van Nobelprijswinnaars die of niet uitzonderlijk intelligent waren, of waar anderszins vraagtekens bij geplaatst werden. Denk bijvoorbeeld aan Arafat en Obama. Twee winnaars van de Nobelprijs voor de vrede zonder dat ze een specifieke bijdrage hebben geleverd aan het bereiken of vergroten van vrede. Van Obama is dat logisch, hij heeft nog de nodige tijd om zich te bewijzen, maar het feit dat hij tot nu toe weinig bereikt heeft op dat gebied heeft er toch wel voor gezorgd dat veel mensen vraagtekens zijn gaan zetten bij de waarde van de Nobelprijs.

Ook bij de laatste zin uit het artikel, “De emotie overheerst en daar blijkt maar weinig tegen te doen”, zet ik zo mijn vraagtekens. Zoals ik al eerder schreef is het naar mijn idee gewoon eerlijk naar jezelf toe om toe geven, of tenminste aan te nemen dat je bij de 80% van de Nederlanders hoort die weinig over geld weten, en daarom extra voorzichtig te zijn, en bij elk financieel advies een onafhankelijke second opinion te vragen.

Het verstandigst is het natuurlijk om zelf op de hoogte te zijn van de financiële wereld. Enerzijds heeft Reg van Steen gelijk dat spreiding over meerdere aandelen meestal minder risicovol is, maar anderzijds zijn de grootste winsten ook te halen door juist wel in één aandeel te beleggen, en hoeft dat niet persé te betekenen dat het risico ook inderdaad hoger is. Om deze afweging echter op een verstandige wijze te kunnen maken is kennis nodig, en is het absoluut noodzakelijk om de verhouding tussen risico en rendement in te kunnen schatten.

De gemiddelde rente die Nederlandse spaarders ontvangen, blijft afnemen. In augustus was het nog mogelijk om 3,4 procent te ontvangen op een spaarrekening met een vrij opneembaar spaarsaldo. Na recente verlagingen van onder andere Moneyou en Aegon is een rente van 2,8 procent het hoogst haalbare.

bron: www.wegwijs.nl

Kort gezegd komt het er dus op neer dat sparen zo langzamerhand een nutteloze bezigheid aan het worden is. Er zijn inmiddels banken die een basisrente aan durven bieden van 1,3%. Daarmee spaart u dus bijna alleen nog om belasting te betalen.

Even afgezien van de vrijstelling is de belasting over uw vermogen 1,2% (30% van een fictief rendement van 4%) Maar met sparen haalt u die 4% bij lange na niet. De overheid is dus, met dank aan toenmalig minister Zalm, de grote winnaar van deze maatregel, maar dat leg ik later uit.
Stel dat u een spaarsaldo heeft van 50.000,-. Daarover ontvangt u 1,3% basisrente, oftewel 650,-. Over die 50.000,- betaald u echter 1,2% belasting, oftewel 600,-. Uw nettorendement over dit spaargeld is dus een schamele 50,- oftewel 0,1%. Dan is het leuker om van die 50.000,- een mooie cabrio te kopen. Die valt ook nog eens niet onder de vermogensrendementsheffing van de overheid, en op een mooie zomerdag heeft u daar meer dan 50,- plezier van!

Ik hoor u tegensputteren dat u maar liefst 2,5% ontvangt, en dat voor u sparen dus wel degelijk zin heeft. U ontvangt immers geen 650,- maar 1250,- rente over uw 50.000,- spaartegoed.  Dat klopt. Uw nettorendement is daarmee aanzienlijk hoger dan 0,1%. Na aftrek van de 600,- belasting blijft er 650,- nettorendement over, oftewel 1,3%. Dat lijkt in deze barre tijden heel wat.

Waar ik echter tot nu toe in geen van beide voorbeelden rekening mee heb gehouden is inflatie. Die was in Nederland in 2008 ongeveer 2,5% (bron CBS: http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=71311ned&D1=0-1,4-5&D2=0&D3=156-168&VW=T). Dat betekent heel simpel dat uw geld 2,5% minder waard is geworden. Deze inflatie moet feitelijk van het behaalde nettorendement worden afgetrokken om te komen tot het werkelijke rendement wat u heeft behaald op uw spaargeld. Dat zijn dramatische resultaten:

Bij een nettorendement voor inflatie van 0,1% blijft er na inflatie een nettorendement van -2,4% over, en bij een nettorendement voor inflatie van 1,3% resulteert dit uiteindelijk in een nettorendement na inflatie van -1,2%.

Waarom is nu de overheid de grote winnaar?In het oude belastingstelsel mocht u belasting betalen over werkelijk behaalde resultaten. Minister Zalm had goed door dat de bomen niet tot de hemel zouden blijven groeien (al geldt dat voor hem persoonlijk met een huidig inkomen van 750.000,- euro nog wel) en stelde voor om de vermogensrendementsheffing in te voeren. Toen hij dat voorstelde vonden de meeste beleggers dat een prachtig voorstel, want men zou slechts belasting gaan betalen over 4% van het behaalde resultaat, de rest van volledig belastingvrij! In een tijd waarin resultaten van 10% over meer geen uitzondering waren klonk dat natuurlijk zeer aantrekkelijk, en de paar ‘doemprofeten’ die voorspelden dat dit niet zo zou blijven werden weggehoond. Zalm’s maatregel werd dan ook zonder veel protest ingevoerd en de niet nadenkende belegger rekende zich de koning te rijk.

Inmiddels is de situatie aardig verandert en zijn rendementen van 4% niet zo vanzelfsprekend meer voor de meeste beleggers. En nu doet zich de situatie voor waarvoor de ‘doemprofeten’ van weleer terecht al waarschuwden: Ook over de verliezen van afgelopen jaar moet nog steeds de 30% rendementsheffing worden betaald! Een voor velen nu kromme situatie: Je verliest geld, en moet daar ook nog eens belasting over betalen. Daarom is de overheid weer eens de grote winnaar in het grote geldspel!

Op deze blog zal ik commentaar geven op financieel nieuws vanuit mijn opinie. Om te leren wat mijn opinie is raad ik u aan het ebook te bestellen via eengoedpensioenmoetjezelfdoen.nl.